“Nguyễn Văn Vĩnh và hành trình chữ Quốc ngữ”
Thứ ba - 14/02/2012 21:25
Nhằm trao đổi về văn bản kiến nghị Nhà nước xem xét lấy một ngày trong năm để kỷ niệm Chữ viết Quốc gia (chữ Quốc ngữ) và thành lập Hội đồng khoa học cấp Nhà nước đánh giá toàn bộ sự nghiệp văn hóa, vai trò lịch sử và những đóng góp của Nguyễn Văn Vĩnh trong lịch sử văn hóa Việt Nam, lúc 13h30 ngày 17-2, tại tòa nhà VUSTA (53 Nguyễn Du, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội) sẽ diễn ra hội thảo "Nguyễn Văn Vĩnh và hành trình chữ Quốc ngữ”.
Trưng bày ảnh nhà báo Nguyễn Văn Vĩnh và các tờ báo do ông làm chủ bút
Sinh thời, học giả Nguyễn Văn Vĩnh từng khẳng định: "chữ Việt còn thì nước ta còn”. Theo ông Nguyễn Lân Bình - cháu nội của học giả Nguyễn Văn Vĩnh: "Từ 100 năm trước, Nguyễn Văn Vĩnh đã lần mò theo con đường Báo chí nhằm làm cho tiếng Việt ngày càng trở nên mạch lạc, khoa học, đủ sức sánh vai với bất kỳ một loại ngôn ngữ nào của các dân tộc trên thế giới”...
Năm 1907, học giả Nguyễn Văn Vĩnh đã mở nhà in đầu tiên ở Hà Nội và xuất bản tờ Đăng cổ Tùng báo - tờ báo tiếng Việt đầu tiên ở Bắc Kỳ. Ngay trong số báo đầu tiên của Đăng cổ Tùng báo (ra ngày 28-3-1907), Nguyễn Văn Vĩnh đã nói về giá trị của chữ Quốc ngữ: "Thường có kẻ bênh chữ Nho nói rằng: chữ Nho nghĩa lý sâu sắc, có thể làm ra văn bài hay. Ta tưởng cái sâu sắc bởi ở sự dùng chữ mà ra. Ví ta có được vài trăm truyện hay bằng truyện Kim Vân Kiều, thì xem tiếng ta có kém gì chữ Nho đâu”. Năm 1913, ông xuất bản tờ Đông Dương tạp chí để dạy dân Việt viết văn bằng chữ Quốc ngữ.
Hiện nay, tại nhà riêng ở ngõ Lương Sử C (Hà Nội), ông Nguyễn Lân Bình - cháu nội học giả Nguyễn Văn Vĩnh vẫn còn lưu giữ rất nhiều những tư liệu, hiện vật liên quan đến sự nghiệp của ông nội mình, trong đó, đáng chú ý là bản dịch Truyện Kiều sang tiếng Pháp và đặc biệt là bộ ghế tràng kỷ có bút tích cùng chữ ký của học giả Nguyễn Văn Vĩnh. Theo TS. Nguyễn Đình Đăng: "Sự cố gắng và sức làm việc phi thường của học giả Nguyễn Văn Vĩnh đã góp phần rất quan trọng trong việc truyền bá kiến thức và văn hóa phương Tây trong dân Việt, và đưa xã hội Việt Nam đi đến chỗ dần dần chấp nhận chữ Quốc ngữ. Ngày 18-9-1924, toàn quyền Đông Dương Merlin ký quyết định đưa chữ Quốc ngữ vào dạy ở 3 năm đầu cấp tiểu học. Như vậy là, sau gần 3 thế kỷ kể từ khi cuốn từ điển Việt - La - Bồ của Alexandre de Rhodes ra đời, người Việt Nam mới thật sự đoạn tuyệt với chữ viết của Trung Hoa, chính thức chuyển sang dùng chữ Quốc ngữ. Đây quả thực là một cuộc chuyển hóa vô cùng lớn lao, trong đó ông Nguyễn Văn Vĩnh đã vô hình chung đóng vai trò là một nhà văn hóa lớn của dân tộc Việt Nam... Họa sĩ Nguyễn Đình Đăng cho biết: Tôi đã vẽ bức tranh "Sự ra đời của chữ quốc ngữ - Cái chết siêu việt của ông Nguyễn Văn Vĩnh” với lòng ngưỡng mộ sâu sắc đối với hai vĩ nhân nói trên của dân tộc Việt Nam - Alexandre de Rhodes và Nguyễn Văn Vĩnh”.
Tác giả bài viết: Quốc Việt
Nguồn tin: Đại đoàn kết