Trong dòng chảy không ngừng của cuộc cách mạng công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI) đã chuyển mình từ một khái niệm khoa học viễn tưởng thành một phần không thể thiếu trong đời sống thường nhật. Thế nhưng, liệu chúng ta có thực sự hình dung được cái đích cuối cùng của sự phát triển này? Cuốn sách Điểm kỳ dị đã cận kề (tựa gốc: The Singularity Is Nearer) của Ray Kurzweil – chuyên gia hàng đầu về AI tại Google – do Omega Plus phát hành, chính là lời giải đáp đầy tham vọng và táo bạo cho câu hỏi lớn đó.
Khái niệm “Điểm kỳ dị” (Singularity) được Ray Kurzweil định nghĩa là thời điểm mà trí tuệ nhân tạo vượt qua trí tuệ con người, dẫn đến sự hợp nhất hoàn toàn giữa sinh học và công nghệ. Nếu như ở tác phẩm xuất bản năm 2005 (The Singularity Is Near), tác giả đưa ra những dự báo mang tính lý thuyết, thì ở cuốn sách mới này, ông củng cố lập luận của mình bằng những dữ liệu thực tế đầy thuyết phục. Dựa trên “Luật lợi tức gia tốc”, Kurzweil chứng minh rằng công nghệ không phát triển theo đường thẳng tuyến tính mà bùng nổ theo cấp số nhân. Sự hội tụ của ba cuộc cách mạng: AI, công nghệ sinh học và công nghệ nano đang rút ngắn khoảng cách đưa nhân loại chạm đến cột mốc lịch sử này.
Cuốn sách không chỉ dừng lại ở những thông số kỹ thuật khô khan mà mở ra những viễn cảnh đầy kinh ngạc về tương lai gần. Tác giả dự báo đến cuối thập niên 2020, AI sẽ đạt đến trí tuệ tổng quát (AGI) ngang tầm con người. Xa hơn thế, vào thập niên 2030, công nghệ nano với các hạt nanobot siêu nhỏ tuần hoàn trong mạch máu sẽ giúp sửa chữa tế bào, đảo ngược quá trình lão hóa và trực tiếp kết nối não bộ con người với điện toán đám mây. Khi đó, ranh giới giữa tư duy sinh học và phi sinh học sẽ bị xóa nhòa, giúp năng lực nhận thức của con người tăng lên hàng triệu lần vào năm 2045.
Điểm giá trị của cuốn sách nằm ở chỗ tác giả không chỉ say mê với các bước tiến kỹ thuật mà dành phần lớn dung lượng để thảo luận về những câu hỏi mang tính triết học và nhân văn sâu sắc. Khi bộ não được mở rộng bởi máy móc, khái niệm về bản ngã, ý thức và cái chết sẽ thay đổi ra sao? Kurzweil cũng không né tránh những mặt trái của bức tranh công nghệ như nguy cơ thất nghiệp diện rộng do tự động hóa, sự phân hóa giàu nghèo hay hiểm họa từ một AI mất kiểm soát. Dẫu vậy, với thế giới quan của một nhà tương lai học lạc quan, ông tin rằng nếu có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về mặt quản trị và căn chỉnh đạo đức, nhân loại hoàn toàn có thể làm chủ kỷ nguyên mới.
Được viết với văn phong mạch lạc, lập luận chặt chẽ nhưng vẫn rất gần gũi, Điểm kỳ dị đã cận kề không chỉ là một cuốn sách dành cho những người làm công nghệ. Đây là một tác phẩm dành cho bất kỳ ai muốn thấu hiểu hướng đi của tương lai, để chuẩn bị tâm thế trước một cuộc chuyển dịch vĩ đại nhất trong lịch sử nhân loại. Cuốn sách là một mảnh ghép quan trọng trong tủ sách khoa học, gợi mở những cuộc thảo luận đa chiều về ranh giới của công nghệ và bản chất của con người.