QUÊ NHÀ LẠ LẠ QUEN QUEN

Có một nỗi cô đơn mang tên: Lạc lõng ngay giữa lòng quê hương. Đó là cảm giác của những người trẻ rời làng lên phố, của những du học sinh trở về sau bao năm viễn xứ, mang theo một tâm thế quá “logic” và quá “phẳng” để rồi vấp phải những gồ ghề của xóm làng. Trong tập tản văn “Quê nhà, lạ lạ, quen quen”, tác giả Nguyễn Đình Lộc đã ghi lại trọn vẹn cuộc va chạm đầy bối rối ấy,  một hành trình không chỉ để về nhà, mà để tìm lại chính mình.

Cuốn sách không tô hồng sự hoài cổ, cũng không cực đoan bài trừ hiện đại hóa. Tác giả nhìn nhận sự thay đổi của quê hương dưới góc độ một người quan sát khách quan nhưng đầy bao dung.

Quê hương “lạ” đi vì những con đường nhựa thay thế đồng ruộng, nhưng cái “lạ” lớn nhất nằm ở chính ta. Khi đã quen với nhịp sống phương Tây hay sự hối hả của đô thị, ta nhìn quê nhà bằng nhãn quan của hiệu suất và sự rạch ròi. Chính sự đối lập giữa cái “tâm thế phẳng” của người đi và sự “thong dong” của người ở lại đã tạo nên những khoảng trống tâm lý, nơi mà cuốn sách của Nguyễn Đình Lộc trở thành chiếc cầu nối hàn gắn.

Một trong những đoạn văn ấn tượng nhất là khoảnh khắc nằm bên ông nội giữa đêm hè, nghe tiếng quạt mo đưa gió. Ở đây, tác giả chạm đến khái niệm về “Giao tiếp phi ngôn ngữ”. Tình thân không cần đến những hệ thống lý luận phức tạp hay sự phiên dịch của tri thức. Tiếng quạt mo, mùi của bãi phân bò hay thanh âm náo nhiệt của buổi sớm… không đơn thuần là ký ức. Đó là những điều giữ cho tâm hồn không bị cuốn trôi hay vỡ vụn giữa một thế giới đang vận hành quá nhanh. Chúng giúp ta định vị lại bản sắc giữa những giá trị đang đan xen hỗn loạn.

Nguyễn Đình Lộc mang đến một góc nhìn đầy nhân văn về những áp lực mà người xa xứ thường gặp phải khi trở về: những câu hỏi dồn dập về tiền bạc, thành công hay sự nghiệp.

Thay vì phản kháng hay phán xét bằng cái tôi hiện đại, cuốn sách dạy ta cách mỉm cười cảm thông: “Chỉ là họ chưa hiểu ta mà thôi.” Đây chính là sự trưởng thành thực sự. Đây không phải là chối bỏ quá khứ để trở nên “tân tiến”, mà là học cách nâng niu những gì đã nhào nặn nên bản thân mình. Quê hương lúc này không còn là áp lực, mà là sự bao dung, chờ đợi ta hóa giải những mâu thuẫn nội tại.

Mỗi ngày 1 cuốn sách muốn gửi gắm đến bạn: Đọc “Quê nhà, lạ lạ, quen quen” là để thực hiện một cuộc hồi hương về mặt tinh thần.  Dành cho người đi xa: Để thấy mình không đơn độc trong nỗi lạc lõng. Dành cho người ở lại: Để thấu hiểu cho những “người lạ” vừa trở về từ cuộc sống bên ngoài.

Dù thế giới có “phẳng” đến đâu, dù lý thuyết hỗn độn có làm mọi thứ trở nên bất định, thì mỗi người vẫn luôn cần một bản nguyên thuần khiết để tựa vào mỗi khi mỏi gối chùn chân. Cuốn sách của Nguyễn Đình Lộc chính là lời nhắc nhủ: Quê nhà vẫn luôn ở đó, vừa lạ, vừa quen, chờ ta trở về để được là chính mình một cách trọn vẹn nhất.