Người Ba-na Ở Kon Tum

Xuất bản lần đầu năm 1937, với tựa đề Mọi Kontum (Huế, Mộng Thương thư trai xuất bản), bên cạnh bản gốc tiếng Việt được tái bản lần này, cuốn sách cũng được dịch sang tiếng Pháp. Lần xuất bản thứ hai này là kết quả hợp tác giữa Viện Viễn Đông Bác cổ Pháp (EFEO) tại Hà Nội và Viện nghiên cứu Văn hóa (Viện Khoa học Xã hội Việt Nam). Cuốn sách được PGS.TS Lê Hồng Lý, Viện nghiên cứu Văn hóa đánh giá là “một trong những công trình dân tộc học đầu tiên của Việt Nam về các dân tộc thiểu số”, cho thấy được nét đẹp của người Ba-na cũng như “toàn bộ đời sống văn hóa của một cộng đồng người mà thời đó được coi là man di, mọi rợ”. “Tiếng nói của họ được các tác giả tôn trọng và được trình bày trong công trình một cách sinh động và khách quan với đầy sự yêu mến và ưu ái như bản thân nó vốn có”.

“Tuổi trẻ, ông đã làm thân được với các trai làng nhất là với các cô gái Ba-na rất nhanh… Bố tôi ghi chép ca dao và truyện cổ là ở những nguời già làng và những người này suốt ngày ngồi quanh bếp ở trên nhà sàn, muốn ghi chép được thì phải lân la làm thân…”

Năm 1933, Nguyễn Kinh Chi và Nguyễn Đổng Chi đã thu thập một tập hợp tài liệu thật ấn tượng về tỉnh Kon Tum và những cư dân Ba-na sống tại đây. Công trình của họ dựa trên “sự quan sát có tham dự”, theo cách nói của chính Nguyễn Đổng Chi, người mới chỉ ở tuổi 18, như con trai ông đã gợi ra trong lời kể ở trên. Công trình này là kết quả của những nghiên cứu mà họ đã thực hiện. Không chỉ là tác phẩm dân tộc chí mang tính khoa học đầu tiên được biên soạn bằng tiếng Việt, công trình đã tạo dựng nên bức khắc họa sâu lắng, đầy ắp thông tin và thái độ khoan dung về nền văn minh Ba-na.

Cùng với việc tái bản lần đầu tiên nguyên vẹn cuốn sách được công bố năm 1937, công trình xuất bản lần này trân trọng giới thiệu cả bản dịch tiếng Pháp, cũng như một sưu tập phong phú các bộ ảnh về người Ba-na ở Kon Tum trong nửa đầu thế kỉ XX được bảo quản tại Văn khố của Hội Thừa sai Hải ngoại Paris”.

(Trích bìa 4, Người Ba-na ở Kon Tum, Nguyễn Kinh Chi, Nguyễn Đổng Chi)

Tác giả: Nguyễn Kinh Chi – Nguyễn Đồng Chi
Nhà xuất bản: NXB Trẻ
Công ty phát hành: NXB Trẻ